Warto zaznaczyć, że wszystkie atrakcje Placu Czerwonego ułożyliśmy w konkretną trasę spacerową, z której możesz łatwo skorzystać, pobierając aplikację mobilną Ever.Travel na iPhone lub Android. W aplikacji możesz nie tylko podążać tą trasą, ale także tworzyć własne spacery po Moskwie, a nawet zaplanować całą podróż.

W aplikacji, podobnie jak na tej stronie, wszystkie atrakcje Placu Czerwonego w Moskwie są opisane i ułożone w trasę spacerową, a dodatkowo zaznaczone na mapie offline. Dlatego nawet jeśli nigdy nie byłeś w samym centrum stolicy, bez problemu zorientujesz się, dokąd iść i którą drogą spacerować.

Proponujemy zacząć spacer w Ogrodzie Aleksandrowskim, a potem przejść przez Plac Maneżowy na Plac Czerwony. No to ruszamy!

photo-moskva.ru

Nasz spacer zaczynamy w Ogrodzie Aleksandrowskim – miejscu dobrze znanym każdemu moskwianinowi i gościom rosyjskiej stolicy. Dogodne położenie w pobliżu wielu zabytków, zadbane trawniki i okazałe rabaty kwiatowe, szerokie alejki oraz cieniste drzewa sprawiają, że to wspaniałe miejsce na odpoczynek.

Park zajmuje dziesięć hektarów – to mnóstwo przestrzeni, by spacerować wśród drzew w samym sercu Moskwy i na chwilę odetchnąć od miejskiego zgiełku. Zawsze jest tu wielu ludzi, którzy chcą odpocząć i miło spędzić czas. Wiosną i latem przyjemnie jest wygrzewać się tu w słońcu, a zimą ludzie przychodzą zjeżdżać na sankach z górek budowanych tu specjalnie w tym celu co roku.

Jak sama nazwa wskazuje, Ogród Aleksandrowski powstał z rozkazu cesarza Aleksandra I na początku XIX wieku, kiedy Moskwa podnosiła się ze zniszczeń pozostawionych przez armię Napoleona. Projekt architekta Osipa Bove zakładał trzy części – Ogród Górny, Dolny i Środkowy. Dziś ten podział jest raczej umowny niż oficjalny, choć Ogród Dolny jest zamknięty dla odwiedzających.

W Ogrodzie Górnym można zobaczyć Grotę Ruin, przypominającą o wojnie ojczyźnianej 1812 roku. Przy wejściu znajduje się także Grób Nieznanego Żołnierza i Wieczny Ogień – kompleks memorialny upamiętniający tych, którzy zginęli podczas II wojny światowej.

photo-moskva.ru

Nasz kolejny przystanek to moskiewski Maneż – historyczny budynek, który dziś pełni funkcję jednego z największych miejskich centrów muzealno-wystawienniczych. Po wielkim pożarze w 2004 roku, który zniszczył wnętrza i uszkodził elewację, Maneż został gruntownie odbudowany. Wcześniej największe prace restauratorskie prowadzono tu w latach 30. XX wieku.

Przez całą swoją historię Maneż – pierwotnie pomyślany jako obiekt czysto wojskowy, w którym żołnierze mieli ćwiczyć musztrę – w rzeczywistości służył armii tylko przez kilka lat.

Od 1831 roku odbywały się tu rozmaite wystawy – zarówno kulturalne, jak i techniczne. Ogromna hala mogła pomieścić cały pułk kawalerii, więc miejsca nie brakowało nawet na ekspozycje wielkich rozmiarów.

Po upadku caratu władze radzieckie nadal wykorzystywały Maneż jako pawilon wystawowy, a później robiła to również Federacja Rosyjska. W pierwszej połowie XX wieku w tym historycznym budynku przez pewien czas mieścił się także garaż dla rządowych samochodów.

Architektura Maneżu skłania się ku surowemu klasycyzmowi, który w swoich czasach stanowił symboliczny kontrast wobec wcześniejszych średniowiecznych budowli zniszczonych w pożarze 1812 roku. Projekt zaproponował architekt Agustin de Betancourt, a elewacje w stylu empire zaprojektował Osip Bove.

Flickr, astikhin

Dziś Plac Maneżowy można postrzegać jako naturalne przedłużenie zielonej przestrzeni Ogrodu Aleksandrowskiego. Ukształtował się w latach 30. XX wieku, gdy rozebrano dużą grupę budynków w pobliżu Maneżu, aby zrobić miejsce pod metro.

W 1967 roku plac otrzymał nową nazwę – 50-lecia Października – i planowano ustawić tu pomnik upamiętniający jubileusz rewolucji, lecz pomysłu nigdy nie zrealizowano.

Lata 90. przywróciły placowi historyczną nazwę i przyniosły wielką przebudowę prowadzoną pod kierunkiem Zuraba Cereteliego. Pod ziemią otwarto ogromny kompleks Okhotny Ryad, a nad nim pojawiła się kaskada fontann z rzeźbami.

Przebudowa związana z 850-leciem Moskwy faktycznie uczyniła z Placu Maneżowego symbol nowej, nowoczesnej Rosji. W 1995 roku we wschodniej części placu ustawiono pomnik Gieorgija Żukowa.

Flickr, rm996s

Memoriał ku czci radzieckich żołnierzy poległych w walce o zwycięstwo nad nazistowskimi Niemcami pojawił się przy murach Kremla w Ogrodzie Aleksandrowskim w 1966 roku, w 25. rocznicę obrony Moskwy. Pochowano tu prochy nieznanego żołnierza, przeniesione ze zbiorowej mogiły.

Rok później odsłonięto tu słynny zespół architektoniczny Grobu Nieznanego Żołnierza. Wieczny Ogień zapalono od płomienia z Pola Marsowego w Leningradzie. Uroczyście rozpalił go Leonid Breżniew, otrzymawszy pochodnię z rąk Bohatera Związku Radzieckiego Aleksieja Maresjewa.

Przy Grobie Nieznanego Żołnierza znajduje się główny posterunek wartowniczy Rosji, znany jako Warta Honorowa albo po prostu Posterunek nr 1. Wartownicy Pułku Prezydenckiego zmieniają się co godzinę. Kiedyś strzegli Mauzoleum Lenina, ale w 1997 roku posterunek przeniesiono do memoriału dekretem prezydenta.

Kompozycja architektoniczna memoriału jest uderzająco prosta – opuszczony sztandar bojowy, na którym spoczywają żołnierski hełm i gałązka laurowa. Właśnie ta prostota i powściągliwość wywołują najsilniejsze emocje, przypominając odwiedzającym o ofierze radzieckich żołnierzy, którzy oddali życie za pokój i ojczyznę. Obok Wiecznego Ognia widnieją słowa: „Twoje imię jest nieznane, twój czyn jest nieśmiertelny.”

Flickr, thisisbossi

Pomnik marszałka Związku Radzieckiego Gieorgija Żukowa miał pierwotnie stanąć bezpośrednio na Placu Czerwonym. Okazało się to jednak niemożliwe: zespół architektoniczny Placu Czerwonego znajduje się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO i nie wolno w nim dokonywać żadnych zmian.

Dlatego w 1995 roku pomnik wielkiego radzieckiego dowódcy ustawiono na Placu Maneżowym. Jego twórcom udało się sprawić, że jest jednocześnie realistyczny i głęboko symboliczny. Eksperci zwracają uwagę na silne podobieństwo portretowe i wyraźnie mocny charakter rzeźby.

Pomnik przedstawia konkretny moment z Parady Zwycięstwa, która odbyła się na Placu Czerwonym 22 czerwca 1945 roku. Gieorgij Konstantinowicz Żukow ukazany jest na koniu, unoszący się w strzemionach z uniesioną prawą ręką. Koń depcze kopytami pokonane nazistowskie sztandary i proporce.

Niektórzy krytycy uważają też, że pomnik nie został idealnie ulokowany, ponieważ trochę ginie w cieniu ściany Muzeum Historycznego.

Nawiasem mówiąc, okolice Placu Maneżowego i Placu Czerwonego skupiają niemal wszystkie najdroższe i najbardziej luksusowe hotele Moskwy. Oczywiście podczas wizyty w stolicy możesz zatrzymać się właśnie tam, ale nie brakuje też tańszych, a wcale nie mniej interesujących opcji. Najłatwiej znaleźć dobry hotel na Booking.com, gdzie dostępnych jest ponad 1,200 miejsc noclegowych w Moskwie.

Flickr, FinsUp0531

Między Placem Maneżowym a Placem Czerwonym, bardzo blisko Bramy Zmartwychwstania, niemal pod stopami kryje się jedna z atrakcji Moskwy. Na początku możesz nawet nie zauważyć, że znak Zerowego kilometra – od którego mierzy się wszystkie drogi ogromnej Rosji – znajduje się tuż pod Twoimi stopami.

Tak naprawdę „prawdziwy” zerowy kilometr znajduje się przy budynku Telegrafu Centralnego, ale dokumentacyjna precyzja nie ma większego znaczenia w przypadku symbolicznego znaku.

Znak Zerowego kilometra pojawił się tutaj jako materialny punkt orientacyjny w 1995 roku. Stworzony przez znanego moskiewskiego rzeźbiarza Aleksandra Rukawisznikowa, ma formę okrągłej metalowej płyty wkomponowanej w bruk z napisem „Zerowy kilometr dróg Federacji Rosyjskiej.”

Zwróć uwagę, że chodzi konkretnie o drogi, ponieważ istnieje też kolejowy Zerowy kilometr – znajduje się na peronie Dworca Jarosławskiego.

Wokół znaku umieszczono jeszcze cztery elementy kompozycji, które razem tworzą kwadrat, którego rogi wskazują cztery strony świata. Widać na nim reliefowe wizerunki zwierząt kojarzonych z różnymi kontynentami. Według zamysłu rzeźbiarza koło symbolizuje harmonię, a kwadrat raj.

Turyści rzadko zastanawiają się nad głębszym znaczeniem pomnika, ale chętnie stają na płycie i rzucają monetę przez ramię w nadziei, że życzenie się spełni.

Flickr, Bart's Dad

W pierwszej połowie XVI wieku wokół moskiewskiej dzielnicy Kitaj-Gorod zbudowano ceglany mur o długości ponad dwóch i pół kilometra. Celem tej potężnej fortyfikacji była ochrona miasta przed najazdami Tatarów krymskich.

Tym, co przetrwało do dziś z muru Kitaj-Gorodu, jest podwójna Brama Zmartwychwstania, którą można zobaczyć między Muzeum Historycznym a Dumą Państwową.

Ustawiona w 1535 roku brama przez wieki nosiła kilka nazw: najpierw Kuretnaja, potem Neglimienska, a później Lwia Brama – od pobliskiego menażerii Iwana Groźnego. W 1680 roku nad przejazdem wzniesiono izbę z dwiema bliźniaczymi ośmiobocznymi wieżami namiotowymi.

Po umieszczeniu na wieży ikony Zmartwychwstania Chrystusa w 1689 roku zaczęto używać nazwy Brama Zmartwychwstania. W 1781 roku brama zaczęła być też nazywana Iwerską, po tym jak obok niej dobudowano Kaplicę Iwerską – najpierw drewnianą, potem kamienną.

W latach 1929–1931 zarówno kaplicę, jak i bramę zburzono, ale w połowie lat 90. odbudowano je w klasycznej formie.

moscowviews.ru

Nie sposób wyobrazić sobie zespołu architektonicznego centrum Moskwy bez budynku Państwowego Muzeum Historycznego. Choć według historycznych standardów powstał stosunkowo niedawno – pod koniec XIX wieku – od dawna jest jedną z wizytówek rosyjskiej stolicy i bardzo popularną atrakcją.

Historia muzeum zaczęła się podczas Wystawy Politechnicznej w 1872 roku, kiedy kilka ekspozycji – konkretnie tych poświęconych wojnie krymskiej – stało się zalążkiem jego pierwszej kolekcji. Budowa nowego gmachu muzeum trwała od 1875 do 1881 roku, a dekorację wnętrz części sal ukończono dopiero w latach 10. XX wieku.

Dziś Muzeum Historyczne oferuje wspaniałą kolekcję liczącą około 22,000 obiektów. Podczas wizyty przed oczami rozgrywa się cała historia Rosji – od czasów najdawniejszych po XXI wiek. Doskonała oprawa techniczna i przejrzysta nawigacja sprawiają, że łatwo zwiedzać 4,000 metrów kwadratowych sal ekspozycyjnych.

Fascynująca podróż zaczyna się na drugim piętrze, gdzie poznajesz społeczeństwa prehistoryczne, które niegdyś zamieszkiwały ziemie rosyjskie, potem dzieje dawnej Rusi, wojny z wrogami zewnętrznymi i wewnętrznymi oraz dawne tradycje kulturowe. Piętro wyżej przechodzisz do epoki Piotra Wielkiego, a następnie do kolejnych okresów – aż po czasy współczesne.

Flickr, kukkaibkk

Sobór Kazański, który zdobi Plac Czerwony, jest jedną z najbardziej czczonych cerkwi prawosławnych w Rosji. Został zbudowany w XVII wieku na koszt księcia Dymitra Pożarskiego i upamiętnia wyzwolenie ziem rosyjskich spod okupacji polsko-litewskiej w 1612 roku.

Główną świętością soboru jest cudowna Kazańska Ikona Matki Bożej, odnaleziona w 1579 roku i najpierw przeniesiona do Soboru Zaśnięcia Matki Bożej, a później do nowo wybudowanego Soboru Kazańskiego.

Budynek soboru był kilkakrotnie przebudowywany z rozkazu różnych władców. Jego najmroczniejszy moment nadszedł w 1936 roku, kiedy został po prostu zrównany z ziemią.

Sobór Kazański był pierwszym z utraconych moskiewskich obiektów sakralnych, który odbudowano. Cerkiew wzniesiono ponownie w latach 1990–1993, głównie dzięki finansowaniu władz miasta i prywatnym darowiznom. Malowidła ścienne we wnętrzu wykonali mistrzowie z Palechu i Briańska.

Wygląd Soboru Kazańskiego jest jasny i pogodny. Wieńczy go jedna kopuła otoczona warstwami dekoracyjnych kokoszników rozmieszczonych na różnych poziomach. Złożona kompozycja architektoniczna została zrealizowana z nienagannym wyczuciem stylu, dzięki czemu sobór wygląda harmonijnie i zwarto.

Obok stoi dzwonnica namiotowa, kolejny znakomity przykład rosyjskiej architektury cerkiewnej.

Flickr, ruimsmcarvalho

Duszą i sercem Moskwy jest Plac Czerwony. To miejsce było świadkiem najbardziej przełomowych wydarzeń w historii kraju: z Łobnego Miejsca odczytywano carskie dekrety, przez Bramę Spasską wojska wyruszały na wojnę, a władcy wychodzili tu z Kremla, aby przemawiać do ludu.

A jednak wszystko zaczęło się dość prozaicznie – od placu targowego wytyczonego poza murami Kremla w XV wieku. Przez kilka stuleci handel kwitł tu w najlepsze: dla zamożniejszych kupców budowano kamienne arkady, a zwykli ludzie sprzedawali swoje towary pod gołym niebem. Odbywały się tu także wielkie jarmarki i huczne ludowe festyny.

Wygląd i charakter placu zaczęły się zmieniać w 1625 roku, kiedy nad Bramą Spasską wzniesiono gotycką wieżę, która odmieniła tę przestrzeń. Obszar między nową Wieżą Spasską, Soborem Wasyla Błogosławionego i Łobnym Miejscem był tak piękny, że ludzie zaczęli nazywać go „czerwonym”, czyli „pięknym”. Później nazwa rozprzestrzeniła się na całą otwartą przestrzeń niezajętą przez rzędy handlowe, a w 1661 roku car Aleksy Michajłowicz oficjalnie nadał placowi nazwę Czerwony.

Plac Czerwony naprawdę jest jednym z najpiękniejszych placów na świecie. Jego budowle lśnią odcieniami karminu i są bogato zdobione w stylu dawnego rosyjskiego ornamentu. Baśniowy Sobór Wasyla Błogosławionego przypomina piernikowy pałac, a wieże Kremla i Muzeum Historyczne, mimo całego swojego rozmachu, wyglądają uroczo – jak ilustracje z barwnej książki o idealnym świecie.

Flickr, Pola Damonte

Główny Dom Towarowy Moskwy to nie tylko centrum handlowe, w którym można kupić niemal wszystko. GUM to prawdziwa legenda.

O tym sklepie wiedział każdy, kto urodził się w ZSRR, nawet jeśli mieszkał tysiące kilometrów stąd. W czasach niedoboru ludzie przyjeżdżający do stolicy kierowali się najpierw do GUM-u – jeśli nie po zakupy, to przynajmniej po to, by się rozejrzeć.

Obecny budynek GUM-u wzniesiono w 1893 roku na miejscu przestarzałych Górnych Rzędów Handlowych. Moskiewski cech kupiecki ogłosił konkurs, który wygrał architekt Aleksander Pomerancew z projektem w stylu pseudo-rosyjskim, harmonizującym z innymi budynkami na Placu Czerwonym. Jego dekoracyjne detale i małe wieżyczki pięknie współgrają z architekturą dawnego centrum Moskwy.

Zbudowany z pieniędzy cechu ten imponujący dom handlowy pozostał powodem do dumy rosyjskiej warstwy kupieckiej aż do 1917 roku, kiedy kupców wypędzono, ich towary znacjonalizowano, a pomieszczenia sklepu zajęły radzieckie biura, urzędy i mieszkania komunalne – aż do lat 60. XX wieku. GUM był nawet przeznaczony do rozbiórki, ale przeszkodziła temu wojna, a po niej zdecydowano się budynek zachować i przywrócić mu świetność.

Dziś GUM pełen jest nowoczesnych butików, ale wciąż słychać w nim echa czasów, gdy był głównym sklepem ZSRR: można tu usłyszeć radzieckie przeboje, a Gastronom nr 1 nadal sprzedaje klasyczną herbatę ze słoniem na opakowaniu i sok w trzylitrowych słojach.

Flickr, KanalReise

Miejsce spoczynku przywódcy światowego proletariatu stało się nieodłączną częścią architektonicznego zespołu Placu Czerwonego. Zabalsamowane ciało Włodzimierza Iljicza Lenina spoczywa w grobowcu obłożonym granitem, marmurem i porfirem, przypominającym trzystopniową ściętą piramidę.

Pierwsze mauzoleum Lenina było drewniane, powstało według projektu Aleksieja Szczusiewa i zbudowano je w wielkim pośpiechu na pogrzeb przywódcy. Obecne mauzoleum jest w rzeczywistości trzecią wersją tej budowli, która przybrała swój kształt po II wojnie światowej.

W czasie wojny ciało Lenina przewieziono do Tiumeni, aby ochronić je przed atakiem i zniszczeniem. W 1945 roku wróciło do stolicy, a mauzoleum uzupełniono o trybuny, z których przywódcy kraju wygłaszali wiele doniosłych przemówień.

Mauzoleum Lenina wielokrotnie stawało się celem aktów wandalizmu i nawet warta honorowa stojąca przy wejściu do 1993 roku nie potrafiła temu zapobiec. Od 1973 roku ciało Lenina spoczywa w kuloodpornym sarkofagu, a odwiedzający muszą przejść przez wykrywacz metalu i zostawić przy wejściu wszystkie rzeczy osobiste, w tym aparaty fotograficzne.

Główna spośród dwudziestu wież Kremla moskiewskiego – Wieża Spasska – jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Moskwy i całej Rosji. Dla wielu ludzi w krajach byłego ZSRR symbolizuje także noc sylwestrową, bo przez dziesięciolecia wszyscy czekali na jej kuranty w świąteczny wieczór.

Wieżę zbudowano w 1491 roku i początkowo miała połowę obecnej wysokości. W 1514 roku umieszczono na niej ikonę Zbawiciela na pamiątkę zdobycia Smoleńska i wkrótce zaczęto uważać ją za cudotwórczą.

Od tamtej pory bramy Wieży Spasskiej otaczano czcią jako święte. Przechodzić przez nie można było tylko pieszo, mężczyźni musieli zdejmować nakrycia głowy, a od wszystkich oczekiwano ukłonu przy mijaniu ikony. Nawet wielcy książęta, carowie, cudzoziemcy i wyznawcy innych religii przestrzegali tego zwyczaju, a każdy, kto go złamał, musiał dla kary wykonać pięćdziesiąt pokłonów przed ikoną.

Wieża zyskała swój obecny majestatyczny wygląd w 1625 roku, kiedy angielski architekt Christopher Galloway zaprojektował jej wielopoziomowy namiotowy hełm w stylu gotyckim. W kamiennej górnej części zamontowano zegar, który później kilkakrotnie wymieniano.

Kuranty wybijające dziś czas moskiewski zainstalowano w 1852 roku. Ich melodie zresztą zmieniano jeszcze częściej – zwykle zgodnie z gustem aktualnych władców.

Nad zegarem od 77 lat na smukłej iglicy świeci szkarłatna gwiazda, która zastąpiła pozłacanego dwugłowego orła zdobiącego wieżę od XVII wieku do 1935 roku.

Flickr, Volodymyr Osypov

Pomnik Minina i Pożarskiego na Placu Czerwonym uroczyście odsłonięto w 1818 roku w obecności Aleksandra I i wielkiego tłumu. Upamiętnił wyczyn dwóch rosyjskich bohaterów narodowych, którzy odegrali decydującą rolę w zwycięstwie nad polsko-litewskimi okupantami w 1612 roku.

Kompozycja rzeźbiarska autorstwa Iwana Martosa przedstawia Kuźmę Minina, który zwraca się do rannego Dymitra Pożarskiego, by stanął na czele rosyjskich sił w obronie ojczyzny. Jedną ręką Minin zdaje się wskazywać na Kreml, zagrożony obcą inwazją. Pomnik jest wyrazisty i charakterystyczny: rzeźbiarz pracował w ramach klasycyzmu, ale nie zrezygnował z motywów narodowych.

W okresie radzieckim pomnik Minina i Pożarskiego przetrwał mimo groźby rozbiórki – uznano go za przeszkodę dla uroczystych demonstracji i parad. W 1931 roku przesunięto go bliżej Soboru Wasyla Błogosławionego, gdzie stoi do dziś, co oznacza, że Minin wskazuje już nie na Kreml, lecz gdzieś w stronę GUM-u.

Panoramio, Kirill Vyacheslavovich

Być może najbardziej rozpoznawalnym zabytkiem architektonicznym Moskwy po Wieży Spasskiej Kremla jest Sobór Wasyla Błogosławionego, znany także jako Sobór Opieki Najświętszej Bogurodzicy nad Fosą.

To symbol nie tylko Moskwy, lecz niemal całej Rosji. Jako część zespołu Placu Czerwonego sobór znajduje się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO od 1990 roku.

Architektura soboru jest niezwykle wyrazista: kompozycję tworzy kilka cerkwi zwieńczonych jaskrawo malowanymi kopułami umieszczonymi na różnych wysokościach.

Sobór zbudowano w latach 1555–1561 z rozkazu Iwana Groźnego dla upamiętnienia zwycięstwa nad potężnym Chanatem Kazańskim, dlatego każdy ołtarz poświęcono świętu przypadającemu na dzień jednej z ważnych bitew. Kazań padł w święto Opieki Matki Bożej – i właśnie stąd wzięła się pierwotna nazwa soboru.

Kaplicę św. Wasyla dobudowano znacznie później, w 1588 roku. Umieszczono w niej relikwie miejscowego jurodiwego Wasyla, który zmarł w latach 50. XVI wieku i o którym mówiono, że obawiał się go nawet sam Iwan Groźny. Od tego czasu sobór poświęcono również jego imieniu.

Gdy do władzy doszły władze radzieckie, soboru nie zburzono – był po prostu zbyt piękny i wyjątkowy. Przez długi czas funkcjonował jako muzeum. W 1991 roku wrócił do Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej i dziś znów odprawia się tu nabożeństwa.